Przeskocz do treści

Delta mi!

Fizyka

nowości (w skrócie)

tematy

nowości

warto przeczytać

Co to jest?

Masa relatywistyczna

Bartłomiej Kamiński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: wrzesień 2020
  • Publikacja elektroniczna: 25 sierpnia 2020
  • Wersja do druku [application/pdf]: (402 KB)

Jedną z konsekwencji teorii względności Einsteina jest wzrost bezwładności ciał w ruchu. W skrócie, im szybciej porusza się ciało, tym trudniej jest zmienić jego prędkość. Ponieważ wielkością będącą miarą bezwładności w fizyce jest masa, kuszącym pomysłem jest, aby tłumaczyć ten efekt wzrostem masy właśnie. Wiele materiałów dotyczących Szczególnej Teorii Względności wprowadza wobec tego podział na "masę spoczynkową", czyli masę, którą ciało ma w bezruchu, i "masę relatywistyczną", czyli masę ciała w ruchu, większą od spoczynkowej...

Co to jest?

Elementarne wyprowadzenie równoważności masy i energii

Albert Einstein

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: czerwiec 2005
  • Publikacja elektroniczna: 20 grudnia 2010
  • Wersja do druku [application/pdf]: (233 KB)

Przedstawione tu wyprowadzenie prawa równoważności, dotychczas nigdzie nie publikowane, ma dwie zalety. Chociaż wykorzystuje się w nim szczególną zasadę względności, nie wymaga to jednak stosowania formalnego aparatu teorii.

Aktualności (nie tylko) fizyczne

Półpanegiryk

Krzysztof Turzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: wrzesień 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 sierpnia 2020
  • Wersja do druku [application/pdf]: (223 KB)

Kiedy internetowy tabloid krzyczy o dziesięciu największych w dziejach świata awariach garderoby osób znanych, nie ma na ogół wątpliwości, że to niepoważna zabawa. Co jednak sądzić, gdy na ponumerowanej skali ustawia się instytucje naukowe prowadzące badania w określonej dyscyplinie?

O liczbie układów podwójnych czarnych dziur i gwiazd neutronowych

Michał Bejger

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: wrzesień 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 sierpnia 2020
  • Autor: Michał Bejger
    Notka biograficzna: Członek współpracy naukowej LIGO-Virgo (zespołu Virgo-POLGRAW), który we wrześniu 2015 r. odkrył fale grawitacyjne.
  • Wersja do druku [application/pdf]: (336 KB)

Z obserwacji zespołów LIGO i Virgo, przez uchylone dopiero co okno "falowo-grawitacyjne" - w odróżnieniu od tradycyjnej astronomii korzystającej, z informacji pochodzących z okna elektromagnetycznego - wyłania się coraz wyraźniejszy obraz Wszechświata wypełnionego niewidzialnymi do tej pory układami podwójnymi czarnych dziur o różnych masach, układami podwójnymi gwiazd neutronowych, a także różnymi konfiguracjami układów mieszanych czarnej dziury i gwiazdy neutronowej.

Prosto z nieba

Jak powstały pierwsze galaktyki i jak przeistoczyły się w obiekty podobne do Drogi Mlecznej?

Katarzyna Małek

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: wrzesień 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 sierpnia 2020
  • Autor: Katarzyna Małek
    Afiliacja: Narodowe Centrum Badań Jądrowych w Warszawie
  • Wersja do druku [application/pdf]: (229 KB)

Najprostsza i najbardziej szczera odpowiedź na to pytanie brzmi: nie wiemy, ale bardzo chcielibyśmy się tego dowiedzieć. Dlatego powstało wiele misji satelitarnych i dedykowanych przeglądów nieba. Każda z tych inicjatyw dostarczyła nowych informacji, ale niestety daleko nam do uzyskania pełnego obrazu - w szczególności brakuje nam informacji o tym, jak powstały i ewoluowały pierwsze galaktyki. Astronomowie mają nadzieję, że dzięki nowym obserwacjom w ramach przeglądu nieba ALMA-ALPINE (ALMA Large Program to INvestigate [CII] at Early times) uda się wreszcie przełamać ten impas.

Niebo jak własna kieszeń

Niebo we wrześniu (2020)

Ariel Majcher

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: wrzesień 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 sierpnia 2020
  • Wersja do druku [application/pdf]: (264 KB)

Dziewiąty miesiąc roku jest miesiącem, w którym na północnej półkuli Ziemi kończy się lato i zaczyna astronomiczna jesień. Dzień w dalszym ciągu się mocno skraca. W trakcie miesiąca wysokość górowania Słońca zmniejsza się o kolejne  ○ 11 ; a co za tym idzie, czas jego przebywania na nieboskłonie zmniejsza się o kolejne dwie godziny. Astronomiczna jesień rozpocznie się 22 września o 15:31 naszego czasu, w momencie gdy Słońce przetnie równik niebieski w drodze na południe. Jednak ze względu na zjawisko refrakcji atmosferycznej obiekty blisko linii horyzontu wydają się wznosić wyżej niż w rzeczywistości, stąd faktyczne zrównanie dnia z nocą nastąpi kilka dni później. Słońce zacznie wrzesień w gwiazdozbiorze Lwa, by 16 dnia miesiąca przejść do gwiazdozbioru Panny, w którym pozostanie do końca października.

Nowe pomysły

Wszechświat w łazience

Krzysztof Turzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: styczeń 2013
  • Publikacja elektroniczna: 1 stycznia 2013

Małą łazienkę można, zdaniem architektów, optycznie powiększyć, montując w niej duże lustro. W miejscach mniej ograniczonych wymaganiami funkcjonalności, takich jak toalety muzeów sztuki nowoczesnej czy klatki schodowe centrów handlowych, umieszcza się niekiedy lustra na przeciwnych ścianach, co daje złudzenie nieskończonej głębi w kierunkach prostopadłych do luster...

Jak to działa?

Nagrody Nobla

Skąd wiadomo, że Wszechświat rozszerza się coraz szybciej, i co to oznacza?

Mateusz Iskrzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: październik 2012
  • Publikacja elektroniczna: 30 września 2012
  • Autor: Mateusz Iskrzyński
    Afiliacja: doktorant, Instytut Fizyki Teoretycznej, Uniwersytet Warszawski

Nagrodę Nobla z fizyki w roku 2011 otrzymali Saul Perlmutter, Brian Schmidt i Adam Riess w uznaniu wyjątkowego postępu w pomiarach astronomicznych o ważnych konsekwencjach dla kosmologii. Udowodnili oni, że - o ile nasz opis Wszechświata jest poprawny - Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. To liczące sobie zaledwie dekadę odkrycie w zasadniczy sposób zmieniło nasze rozumienie kosmosu.

O paradoksach w astronomii

Michał Bejger

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: sierpień 2012
  • Publikacja elektroniczna: 31 lipca 2012
  • Autor: Michał Bejger
    Notka biograficzna: Członek współpracy naukowej LIGO-Virgo (zespołu Virgo-POLGRAW), który we wrześniu 2015 r. odkrył fale grawitacyjne.

Paradoksem w naukach przyrodniczych nazywa się najczęściej zaskakujący wynik hipotezy, która okazuje się nieprawdziwa z powodu zbyt odważnie, a często nieświadomie czynionych założeń. Historia astrofizyki dostarcza wielu znanych przykładów, wśród nich np. paradoks Olbersa (dlaczego nocne niebo jest ciemne?) czy paradoks bliźniąt (czemu jeden z braci po powrocie z podróży relatywistyczną rakietą jest młodszy od tego, który został na Ziemi, skoro poruszali się względem siebie z tą samą prędkością?).

Jak to działa?

Podstawy energetyki jądrowej

Przemysław Olbratowski

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: marzec 2012
  • Publikacja elektroniczna: 2 marca 2012
  • Autor: Przemysław Olbratowski
    Afiliacja: pełnomocnik Dziekana Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego ds. makrokierunku studiów Energetyka i Chemia Jądrowa
  • Wersja do druku [application/pdf]: (234 KB)

Energetyka jądrowa nie stanowi fundamentalnej dziedziny wiedzy, takiej jak matematyka czy fizyka. Jest natomiast dziedziną bardzo szeroką - zrozumienie całości występujących tu zagadnień wymaga znajomości fizyki jądrowej, fizyki ciała stałego, termo- i hydrodynamiki, ale również takich nauk jak ekologia, ekonomia czy nawet socjologia. W tym krótkim artykule przedstawimy tylko fizyczne podstawy tej gałęzi przemysłu.

o fizyce w rubryce...

dziwolągi

obrazek
O wyższości transferu dwueliptycznego nad manewrem Hofmanna.
obrazek
Do czego służy pierścień Kaca?
obrazek
Czy Dirichlet znał Pigeonhole principle?
obrazek
Czemu to Słońce świeci na zielono?
obrazek
Czy dziura może wirować?
obrazek
Czy jesteś pewien, że umiesz tańczyć?
obrazek
Co zrobić z wierzchowcem, żeby nie wypaść z siodła?
obrazek
Jak działa bąbelek?
obrazek
Co tak pięknie gra?
obrazek
Coś tu śmierdzi, czy to chlor?
obrazek
Ile qbitów zmieści się na końcu tego komputera?
obrazek
Czyliżby czcze kule umiały wznosić się wysoko?
obrazek
Jak działa koło (rowerowe)?
obrazek
Ile zegarów atomowych musi tykać, żeby twój telefon wiedział, gdzie jest?
obrazek
Tako rzecze ciasny układ podwójny...
obrazek
Czy ta kropka wygląda jak najstarsza gwiazda we Wszechświecie?
obrazek
A cóż to za kulka, co się nie stacza z równi pochyłej?
obrazek
Czy aby nie mieszkamy w trójwymiarowej sferze?
obrazek
To sztuczna grawitacja też ma problemy?
obrazek
Rozwiązanie równania dewiacji... No tak, to by się zgadzało.
obrazek
Gdzie najłatwiej znaleźć kwazikryształ o dekagonalnej symetrii?
obrazek
Czy za pomocą taśmy klejącej można było zdobyć Nagrodę Nobla? Tak, ale mózg też się przydał...
obrazek
Jak działa proca grawitacyjna?
obrazek
Czy można tym zamieszać herbatę? A mleko?
obrazek
Dlaczego Hanny's Voorwerp jest taki zielony?
obrazek
Czas to czy Przestrzeń?
obrazek
Perpetuum mobile? A jakiego gatunku?
obrazek
A co będzie, jak fala poprzeczna spotka falę podłużną?
obrazek
Jakim prawem toną bąbelki?
obrazek
Kiedy ćwierka czarna dziura?
obrazek
Oops-Leon!
obrazek
Co Demon Laplace'a myśli chaosie deterministycznym?
obrazek
Czy pustą butelką można podpalić sklep monopolowy?
obrazek
Ile trzeba mieć atomów, żeby móc chodzić prosto?
obrazek
Czy próżnia może być jeszcze bardziej próżna?
obrazek
Czy rozhuśtanie możliwe jest?
obrazek
Czy ciekła piana jest mokra czy sucha?