Przeskocz do treści

Delta mi!

Fizyka

nowości (w skrócie)

tematy

nowości

warto przeczytać

Aktualności (nie tylko) fizyczne

Zastosowanie fal grawitacyjnych

Krzysztof Turzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: luty 2019
  • Publikacja elektroniczna: 1 lutego 2019
  • Wersja do druku [application/pdf]: (210 KB)

W rozszerzającym się wszechświecie prędkość |v niezwiązanego grawitacyjnie obiektu jest wprost proporcjonalna do odległości D tego obiektu od obserwatora: |v = H0 ⋅D; pod warunkiem, że odległość między obserwatorem a oddalającym się obiektem nie jest przesadnie duża. To oparte na obserwacjach astronomicznych stwierdzenie znane jest pod nazwą prawa Hubble'a i uznawane za jedno z największych osiągnięć astronomii i fizyki XX wieku. Współczynnik proporcjonalności |H0 to stała Hubble'a mówiąca o tym, jak szybko rozszerza się obecnie wszechświat.

Jeszcze w zielone gramy

Janusz Krywult

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: luty 2019
  • Publikacja elektroniczna: 1 lutego 2019
  • Autor: Janusz Krywult
    Afiliacja: Zakład Astrofizyki, Instytut Fizyki, Uniwersytet Jana Kochanowskiego
  • Wersja do druku [application/pdf]: (469 KB)

W galaktykach spiralnych, do których zaliczamy Drogę Mleczną, gwiazdy w dysku krążą wokół centralnie położonego jądra, a ich rozmieszczenie w ramionach spiralnych odpowiada za charakterystyczny kształt tych obiektów. Ciągle zachodzące procesy gwiazdotwórcze zawdzięczają swą aktywność obłokom gazu i pyłu, a populacja młodych gwiazd nadaje tym obiektom kolor niebieski. Natomiast orientacja orbit gwiazd w galaktykach eliptycznych jest prawie izotropowa, nadając im kształt trójosiowych elipsoid. Obiekty te są niemal pozbawione gazowych obłoków i mają szczątkową aktywność gwiazdotwórczą. Dominująca w nich populacja starych gwiazd odpowiada za ich czerwoną barwę.

Prosto z nieba

Nuklearny makaron

Michał Bejger

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: luty 2019
  • Publikacja elektroniczna: 1 lutego 2019
  • Autor: Michał Bejger
    Notka biograficzna: Profesor Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN. Członek zespołu naukowego Virgo (Virgo-POLGRAW), który w lutym 2016 r. odkrył fale grawitacyjne.
  • Wersja do druku [application/pdf]: (306 KB)

Kiedy odpowiednio masywne gwiazdy (M > 8 −10M ) osiągną dojrzały wiek, eksplodują. Wybuch zaczyna się w rzeczywistości od zapadnięcia się niestabilnego centrum gwiazdy. Jądro, składające się z żelaza, niklu i lżejszych pierwiastków, zostaje zgniecione do ogromnych gęstości, a jego rozmiar zmienia się od kilku tysięcy do kilkunastu kilometrów. W tak dużym ciśnieniu większość protonów zamienia się w neutrony, a energia ucieka w postaci promieniowania i neutrin. W gęstym centrum wybuchającej supernowej powstaje gwiazda neutronowa.

Niebo jak własna kieszeń

Niebo w lutym (2019)

Ariel Majcher

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: luty 2019
  • Publikacja elektroniczna: 1 lutego 2019
  • Wersja do druku [application/pdf]: (306 KB)

W lutym Słońce przejdzie od środka gwiazdozbioru Koziorożca do środka gwiazdozbioru Wodnika, przecinając dzielącą je granicę około 17 lutego. Przez miesiąc Słońce zwiększy deklinację od  ○ |− 17 do  ○ |− 8 ; zwiększając tym samym wysokość górowania w środkowej Polsce z 21 do 30○; a czas jego przebywania nad widnokręgiem wrośnie o prawie 2 godziny, do około 11 godzin.

Nowe pomysły

Wszechświat w łazience

Krzysztof Turzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: styczeń 2013
  • Publikacja elektroniczna: 1 stycznia 2013

Małą łazienkę można, zdaniem architektów, optycznie powiększyć, montując w niej duże lustro. W miejscach mniej ograniczonych wymaganiami funkcjonalności, takich jak toalety muzeów sztuki nowoczesnej czy klatki schodowe centrów handlowych, umieszcza się niekiedy lustra na przeciwnych ścianach, co daje złudzenie nieskończonej głębi w kierunkach prostopadłych do luster...

Jak to działa?

Nagrody Nobla

Skąd wiadomo, że Wszechświat rozszerza się coraz szybciej, i co to oznacza?

Mateusz Iskrzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: październik 2012
  • Publikacja elektroniczna: 30 września 2012
  • Autor: Mateusz Iskrzyński
    Afiliacja: doktorant, Instytut Fizyki Teoretycznej, Uniwersytet Warszawski

Nagrodę Nobla z fizyki w roku 2011 otrzymali Saul Perlmutter, Brian Schmidt i Adam Riess w uznaniu wyjątkowego postępu w pomiarach astronomicznych o ważnych konsekwencjach dla kosmologii. Udowodnili oni, że - o ile nasz opis Wszechświata jest poprawny - Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. To liczące sobie zaledwie dekadę odkrycie w zasadniczy sposób zmieniło nasze rozumienie kosmosu.

O paradoksach w astronomii

Michał Bejger

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: sierpień 2012
  • Publikacja elektroniczna: 31 lipca 2012
  • Autor: Michał Bejger
    Notka biograficzna: Profesor Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN. Członek zespołu naukowego Virgo (Virgo-POLGRAW), który w lutym 2016 r. odkrył fale grawitacyjne.

Paradoksem w naukach przyrodniczych nazywa się najczęściej zaskakujący wynik hipotezy, która okazuje się nieprawdziwa z powodu zbyt odważnie, a często nieświadomie czynionych założeń. Historia astrofizyki dostarcza wielu znanych przykładów, wśród nich np. paradoks Olbersa (dlaczego nocne niebo jest ciemne?) czy paradoks bliźniąt (czemu jeden z braci po powrocie z podróży relatywistyczną rakietą jest młodszy od tego, który został na Ziemi, skoro poruszali się względem siebie z tą samą prędkością?).

Jak to działa?

Podstawy energetyki jądrowej

Przemysław Olbratowski

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: marzec 2012
  • Publikacja elektroniczna: 2 marca 2012
  • Autor: Przemysław Olbratowski
    Afiliacja: pełnomocnik Dziekana Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego ds. makrokierunku studiów Energetyka i Chemia Jądrowa
  • Wersja do druku [application/pdf]: (234 KB)

Energetyka jądrowa nie stanowi fundamentalnej dziedziny wiedzy, takiej jak matematyka czy fizyka. Jest natomiast dziedziną bardzo szeroką - zrozumienie całości występujących tu zagadnień wymaga znajomości fizyki jądrowej, fizyki ciała stałego, termo- i hydrodynamiki, ale również takich nauk jak ekologia, ekonomia czy nawet socjologia. W tym krótkim artykule przedstawimy tylko fizyczne podstawy tej gałęzi przemysłu.

o fizyce w rubryce...

dziwolągi

obrazek
To sztuczna grawitacja też ma problemy?
obrazek
Czy rozhuśtanie możliwe jest?
obrazek
Kiedy ćwierka czarna dziura?
obrazek
Jak działa bąbelek?
obrazek
Czy ciekła piana jest mokra czy sucha?
obrazek
Czy próżnia może być jeszcze bardziej próżna?
obrazek
Jakim prawem toną bąbelki?
obrazek
Czy dziura może wirować?
obrazek
Czy za pomocą taśmy klejącej można było zdobyć Nagrodę Nobla? Tak, ale mózg też się przydał...
obrazek
Czemu to Słońce świeci na zielono?
obrazek
Gdzie najłatwiej znaleźć kwazikryształ o dekagonalnej symetrii?
obrazek
A co będzie, jak fala poprzeczna spotka falę podłużną?
obrazek
Jak działa proca grawitacyjna?
obrazek
A cóż to za kulka, co się nie stacza z równi pochyłej?
obrazek
Ile trzeba mieć atomów, żeby móc chodzić prosto?
obrazek
Jak działa koło (rowerowe)?
obrazek
Co Demon Laplace'a myśli chaosie deterministycznym?
obrazek
Coś tu śmierdzi, czy to chlor?
obrazek
Czy pustą butelką można podpalić sklep monopolowy?
obrazek
Czy Dirichlet znał Pigeonhole principle?
obrazek
Czy ta kropka wygląda jak najstarsza gwiazda we Wszechświecie?
obrazek
Ile qbitów zmieści się na końcu tego komputera?
obrazek
Czy aby nie mieszkamy w trójwymiarowej sferze?
obrazek
Czy można tym zamieszać herbatę? A mleko?
obrazek
Czas to czy Przestrzeń?
obrazek
Perpetuum mobile? A jakiego gatunku?
obrazek
Dlaczego Hanny's Voorwerp jest taki zielony?
obrazek
Oops-Leon!
obrazek
Czyliżby czcze kule umiały wznosić się wysoko?
obrazek
Co zrobić z wierzchowcem, żeby nie wypaść z siodła?
obrazek
Czy jesteś pewien, że umiesz tańczyć?
obrazek
Co tak pięknie gra?
obrazek
Do czego służy pierścień Kaca?