Przeskocz do treści

Delta mi!

Fizyka

nowości (w skrócie)

tematy

nowości

warto przeczytać

Aktualności (nie tylko) fizyczne

Trójwymiarowa mapa Drogi Mlecznej

Szymon Charzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: styczeń 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 grudnia 2019
  • Autor: Szymon Charzyński
    Afiliacja: Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego
  • Wersja do druku [application/pdf]: (898 KB)

Gdybyśmy chcieli sfotografować Drogę Mleczną z zewnątrz, tak jak fotografujemy inne galaktyki, to musielibyśmy wysłać statek kosmiczny na odległość co najmniej dziesiątek tysięcy lat świetlnych, ponieważ Droga Mleczna ma ponad 100 000 lat świetlnych średnicy. Jednakże po pierwsze nie dysponujemy odpowiednią technologią, a po drugie zdjęcie wysłane z takiej odległości dotarłoby do nas dziesiątki tysięcy lat później, a podróż statku do miejsca wykonania zdjęcia trwałaby znacznie dłużej. Astronomowie badający kształt i strukturę Drogi Mlecznej są więc skazani na obserwacje prowadzone jedynie z jej wnętrza.

Raz, dwa, trzy, wychodź ty!

Piotr Zarzycki

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: styczeń 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 grudnia 2019
  • Autor: Piotr Zarzycki
    Afiliacja: Instytut Matematyki, Uniwersytet Gdański
  • Wersja do druku [application/pdf]: (513 KB)

Dawno temu... w czasach bez Internetu, bez gier komputerowych i smartfonów dzieci bawiły się w chowanego. Na początku zabawy trzeba było oczywiście wyznaczyć osobę, która będzie szukać. Uczestnicy ustawiali się w koło i ktoś odliczał: Raz, dwa, trzy, wychodź ty, i wówczas szósta osoba (odliczanka ma 6 sylab) wychodziła z kółka. Procedurę tę powtarzano aż do momentu, gdy w kółku pozostała jedna osoba - to był pierwszy szukający. Istnieje wiele wierszyków-odliczanek. Moją ulubioną jest odliczanka 15-sylabowa: Mama daje jeść, tata daje pić, a ty sobie idź.

Prosto z nieba

Jak trudno jest zagiąć czasoprzestrzeń?

Michał Bejger

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: styczeń 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 grudnia 2019
  • Autor: Michał Bejger
    Notka biograficzna: Członek współpracy naukowej LIGO-Virgo (zespołu Virgo-POLGRAW), który we wrześniu 2015 r. odkrył fale grawitacyjne.
  • Wersja do druku [application/pdf]: (239 KB)

Od ponad 100 lat, czyli od momentu opublikowania szczególnej, a później ogólnej teorii względności (odpowiednio, w 1905 i 1915 roku), czas i przestrzeń splecione są w opisie fizycznym w jeden byt zwany czasoprzestrzenią...

Planety pozasłoneczne – w poszukiwaniu drugiej Ziemi

Milena Ratajczak

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: styczeń 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 grudnia 2019
  • Autor: Milena Ratajczak
    Afiliacja: Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego
  • Wersja do druku [application/pdf]: (428 KB)

Człowiek spoglądał w nocne niebo od zarania dziejów, od równie dawna podejmował też próby znalezienia odpowiedzi na pytanie: czy jesteśmy sami we Wszechświecie? Dziś, w dobie zaawansowanych sond kosmicznych i ekstremalnie dużych teleskopów, pytanie to jest nadzwyczaj aktualne.

Niebo jak własna kieszeń

NIebo w styczniu (2020)

Ariel Majcher

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: styczeń 2020
  • Publikacja elektroniczna: 31 grudnia 2019
  • Wersja do druku [application/pdf]: (239 KB)

Rok 2020 to ostatni rok drugiej dekady XXI wieku. Można go nazwać rokiem planet Układu Słonecznego. Na Merkurego zawsze można liczyć na przełomie zimy i wiosny (wieczorem) oraz na przełomie lata i jesieni (rano). Niestety w tym roku półkula północna ma pecha i podczas okresów dobrej widoczności Merkury oddala się od Słońca na jakieś |19○: Na półkuli południowej jest to nawet  ○ |9 więcej w związku z czym planeta wznosi się wyżej i można ją obserwować dłużej niż na półkuli północnej. Planeta Wenus, w przeciwieństwie do roku 2019, gdy była nieobserwowalna przez ponad 9 miesięcy, już od grudnia zeszłego roku jest widoczna na niebie wieczornym, z maksymalną elongacją pod koniec marca.

Nowe pomysły

Wszechświat w łazience

Krzysztof Turzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: styczeń 2013
  • Publikacja elektroniczna: 1 stycznia 2013

Małą łazienkę można, zdaniem architektów, optycznie powiększyć, montując w niej duże lustro. W miejscach mniej ograniczonych wymaganiami funkcjonalności, takich jak toalety muzeów sztuki nowoczesnej czy klatki schodowe centrów handlowych, umieszcza się niekiedy lustra na przeciwnych ścianach, co daje złudzenie nieskończonej głębi w kierunkach prostopadłych do luster...

Jak to działa?

Nagrody Nobla

Skąd wiadomo, że Wszechświat rozszerza się coraz szybciej, i co to oznacza?

Mateusz Iskrzyński

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: październik 2012
  • Publikacja elektroniczna: 30 września 2012
  • Autor: Mateusz Iskrzyński
    Afiliacja: doktorant, Instytut Fizyki Teoretycznej, Uniwersytet Warszawski

Nagrodę Nobla z fizyki w roku 2011 otrzymali Saul Perlmutter, Brian Schmidt i Adam Riess w uznaniu wyjątkowego postępu w pomiarach astronomicznych o ważnych konsekwencjach dla kosmologii. Udowodnili oni, że - o ile nasz opis Wszechświata jest poprawny - Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. To liczące sobie zaledwie dekadę odkrycie w zasadniczy sposób zmieniło nasze rozumienie kosmosu.

O paradoksach w astronomii

Michał Bejger

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: sierpień 2012
  • Publikacja elektroniczna: 31 lipca 2012
  • Autor: Michał Bejger
    Notka biograficzna: Członek współpracy naukowej LIGO-Virgo (zespołu Virgo-POLGRAW), który we wrześniu 2015 r. odkrył fale grawitacyjne.

Paradoksem w naukach przyrodniczych nazywa się najczęściej zaskakujący wynik hipotezy, która okazuje się nieprawdziwa z powodu zbyt odważnie, a często nieświadomie czynionych założeń. Historia astrofizyki dostarcza wielu znanych przykładów, wśród nich np. paradoks Olbersa (dlaczego nocne niebo jest ciemne?) czy paradoks bliźniąt (czemu jeden z braci po powrocie z podróży relatywistyczną rakietą jest młodszy od tego, który został na Ziemi, skoro poruszali się względem siebie z tą samą prędkością?).

Jak to działa?

Podstawy energetyki jądrowej

Przemysław Olbratowski

o artykule ...

  • Publikacja w Delcie: marzec 2012
  • Publikacja elektroniczna: 2 marca 2012
  • Autor: Przemysław Olbratowski
    Afiliacja: pełnomocnik Dziekana Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego ds. makrokierunku studiów Energetyka i Chemia Jądrowa
  • Wersja do druku [application/pdf]: (234 KB)

Energetyka jądrowa nie stanowi fundamentalnej dziedziny wiedzy, takiej jak matematyka czy fizyka. Jest natomiast dziedziną bardzo szeroką - zrozumienie całości występujących tu zagadnień wymaga znajomości fizyki jądrowej, fizyki ciała stałego, termo- i hydrodynamiki, ale również takich nauk jak ekologia, ekonomia czy nawet socjologia. W tym krótkim artykule przedstawimy tylko fizyczne podstawy tej gałęzi przemysłu.

o fizyce w rubryce...

dziwolągi

obrazek
Tako rzecze ciasny układ podwójny...
obrazek
Czas to czy Przestrzeń?
obrazek
Czemu to Słońce świeci na zielono?
obrazek
Czy próżnia może być jeszcze bardziej próżna?
obrazek
Co tak pięknie gra?
obrazek
Czy za pomocą taśmy klejącej można było zdobyć Nagrodę Nobla? Tak, ale mózg też się przydał...
obrazek
Czyliżby czcze kule umiały wznosić się wysoko?
obrazek
Czy jesteś pewien, że umiesz tańczyć?
obrazek
Czy pustą butelką można podpalić sklep monopolowy?
obrazek
Jak działa bąbelek?
obrazek
To sztuczna grawitacja też ma problemy?
obrazek
Gdzie najłatwiej znaleźć kwazikryształ o dekagonalnej symetrii?
obrazek
Oops-Leon!
obrazek
Perpetuum mobile? A jakiego gatunku?
obrazek
Jakim prawem toną bąbelki?
obrazek
Czy ciekła piana jest mokra czy sucha?
obrazek
Coś tu śmierdzi, czy to chlor?
obrazek
Czy rozhuśtanie możliwe jest?
obrazek
Jak działa proca grawitacyjna?
obrazek
Do czego służy pierścień Kaca?
obrazek
Rozwiązanie równania dewiacji... No tak, to by się zgadzało.
obrazek
Czy ta kropka wygląda jak najstarsza gwiazda we Wszechświecie?
obrazek
Jak działa koło (rowerowe)?
obrazek
Czy dziura może wirować?
obrazek
Kiedy ćwierka czarna dziura?
obrazek
Ile trzeba mieć atomów, żeby móc chodzić prosto?
obrazek
Co Demon Laplace'a myśli chaosie deterministycznym?
obrazek
Dlaczego Hanny's Voorwerp jest taki zielony?
obrazek
Ile zegarów atomowych musi tykać, żeby twój telefon wiedział, gdzie jest?
obrazek
A co będzie, jak fala poprzeczna spotka falę podłużną?
obrazek
Czy aby nie mieszkamy w trójwymiarowej sferze?
obrazek
Ile qbitów zmieści się na końcu tego komputera?
obrazek
Czy Dirichlet znał Pigeonhole principle?
obrazek
Czy można tym zamieszać herbatę? A mleko?
obrazek
Co zrobić z wierzchowcem, żeby nie wypaść z siodła?
obrazek
A cóż to za kulka, co się nie stacza z równi pochyłej?