Delta 2/2026

Niebo w lutym

Luty jest najkrótszym miesiącem roku, Słońce szybko jednak wspina się na niebie i przez cały miesiąc zwiększy ono wysokość górowania o ponad \(9^{\circ}.\) Wyraźnie wzrośnie też jego czas przebywania nad widnokręgiem, do prawie 11 godzin.

Podobnie jak w styczniu, teraz też Księżyc zdominuje początek miesiąca. Pełnia Srebrnego Globu przypada w nocy z 1 na 2 lutego na tle gwiazdozbioru Raka, \(4^{\circ}\) na wschód od jasnej gromady otwartej gwiazd M44. Oczywiście zginie ona w blasku Księżyca, ale jeśli ktoś jeszcze nie umie jej odnaleźć, to warto zapamiętać położenie Księżyca tej nocy względem Regulusa w Lwie z jednej strony oraz Kastorem i Polluksem w Bliźniętach z drugiej i powrócić w ten rejon nieba za tydzień. M44 znajduje się prawie w połowie odległości między wspomnianymi gwiazdami, nieco bliżej Bliźniąt i na ciemnym niebie widoczna jest gołym okiem jako mgiełka, a w lornetce rozpada się na pojedyncze gwiazdy.

image

Następnej nocy Księżyc zawita do Lwa, wschodząc \(5^{\circ}\) na północny zachód od Regulusa, najjaśniejszej gwiazdy tej konstelacji. Około godziny 5 dystans między tymi ciałami niebieskimi zmniejszy się do \(0{,}5^{\circ}.\) W nocy z 6 na 7 lutego Srebrny Glob w fazie \(72\%\) zbliży się do Spiki, najjaśniejszej gwiazdy Panny, zmniejszając nad ranem dystans doń do \(3^{\circ}.\) Dwie noce później natomiast nastąpi ostatnia kwadra Księżyca na tle gwiazdozbioru Wagi \(6^{\circ}\) na południe od Zuben Elgenubi, drugiej co do jasności gwiazdy tej konstelacji, choć na mapach nieba oznaczana jest grecką literą \(\alpha.\)

Przełom zimy i wiosny oznacza niskie nachylenie ekliptyki do porannego horyzontu i wysokie do wieczornego. Wpłynie to mocno na widoczność naturalnego satelity Ziemi po ostatniej kwadrze, szczególnie że przebywa on wtedy na południe od ekliptyki, co dodatkowo obniża jego wysokość nad widnokręgiem o kilka stopni. Warto tutaj wspomnieć o spotkaniu Księżyca w fazie \(35\%\) z Antaresem, najjaśniejszą gwiazdą Skorpiona. 11 lutego oba ciała niebieskie pojawią się na nieboskłonie około godziny 3:30 w odległości \(1{,}5^{\circ}\) od siebie.

Nów Księżyca przypada 17 lutego i zostanie on okraszony obrączkowym zaćmieniem Słońca, widocznym niestety jedynie z Antarktydy. Po nowiu Srebrny Glob przeniesie się na niebo wieczorne, gdzie bardzo cienki sierp Księżyca można próbować dostrzec już 18 lutego. Pół godziny po zachodzie Słońca zajmie on pozycję na wysokości \(7^{\circ}{,}\) prezentując tarczę w fazie niecałych \(2\%.\) Planeta Merkury pokaże się \(4^{\circ}\) nad nim, w podobnej odległości, ale pod nim zorzę wieczorną przebije planeta Wenus. Oczywiście Wenus jest dużo jaśniejsza, jej blask wyniesie \(-3{,}9^m{,}\) Merkury natomiast świeci blaskiem \(-0{,}6^m.\)

Pierwsza planeta od Słońca maksymalną elongację nieco ponad \(18^{\circ}\) osiągnie 19 lutego i zacznie pojawiać się na lewo od punktu W widnokręgu od drugiego tygodnia miesiąca. W dniu maksymalnej elongacji, około godziny 18 planeta zajmie pozycję na wysokości \(7^{\circ}.\) Jak zawsze podczas widoczności wieczornej planety wewnętrzne dążą od koniunkcji górnej do dolnej, a zatem ich tarcze rosną, a fazy maleją. W przypadku Merkurego spada również jego jasność. Przez trzy tygodnie tarcza Merkurego urośnie od \(5''\) do \(10''{,}\) faza jego tarczy spadnie od \(88\%\) do \(12\%{,}\) blask natomiast zmniejszy się od \(-1^m\) do \(+1{,}9^m.\)

Drugą z planet wewnętrznych można próbować dostrzec nisko nad wspomnianą wcześniej częścią widnokręgu od połowy lutego. Do końca miesiąca w momencie zachodu Słońca wzniesie się ona na wysokość \(10^{\circ}.\) Od marca do czerwca planeta rozgości się jednak na niebie wieczornym. W lutym Wenus jest daleko od nas i jej wygląd prawie się nie zmienia. Planeta świeci blaskiem \(-3{,}9^m{,}\) przy średnicy tarczy \(10''\) i fazie \(88\%.\) Do końca miesiąca dystans między planetami zmniejszy się od \(8^{\circ}\) do \(4^{\circ}.\)

19 lutego Księżyc zwiększy fazę do \(5\%{,}\) zbliżając się na \(5^{\circ}\) do planety Saturn, która świeci blaskiem \(+1^m{,}\) przy średnicy tarczy \(16''.\) Warunki widoczności Saturna szybko się pogarszają, i na początku marca zginie on w zorzy wieczornej. Niskie położenie nad widnokręgiem sprawia, że obserwacje teleskopowe są trudne i pozostaje tylko obserwacja gołym okiem.

24 dnia miesiąca przypada I kwadra Srebrnego Globu. Do tego czasu zbliży się on do Plejad w Byku. Tym razem Europa nie ma szczęścia i do ich zakrycia dojdzie, gdy wraz z Księżycem są one u nas pod horyzontem. 24 lutego oba ciała zajdą tuż po północy, gdy przedzieli je dystans \(2^{\circ}.\) Wieczorem znajdą się one wysoko na niebie, w okolicach południka lokalnego, ale już ponad \(8^{\circ}\) od siebie.

W dniach 26 i 27 lutego Księżyc zwiększy fazę do około \(80\%\) i zajmie pozycję najpierw na pograniczu gwiazdozbiorów Bliźniąt i Woźnicy, a następnie we wschodniej części Bliźniąt. Pierwszej z wymienionych nocy Księżyc przed swoim zachodem zmniejszy dystans do Jowisza do poniżej \(5^{\circ}.\) Drugiej nocy natomiast Księżyc zbliży się na \(3^{\circ}\) do Polluksa, najjaśniejszej gwiazdy Bliźniąt oraz zakryje świecącą blaskiem \(+3{,}6^m\) gwiazdę \(\kappa\) Gem. Gwiazda zniknie za księżycową tarczą około godziny 23 i pojawi się ponownie godzinę później. Jowisz powoli słabnie po styczniowej opozycji i do końca miesiąca jego blask spadnie do \(-2{,}4^m{,}\) przy średnicy tarczy \(43''.\)